Bağırsaktaki bakteriler koku aracılığıyla sosyal rolleri şekillendiriyor

Northwestern Üniversitesi’nden bilim insanları, bağırsak mikrobiyomu ile koku duyusunun iş birliği yaparak hayvanlarda sosyal davranışları ve hiyerarşiyi nasıl şekillendirdiğini ilk kez kanıtladı.

Bilim dünyası uzun süredir bağırsak mikrobiyomunun genel sağlık ve beyin fonksiyonları üzerindeki etkilerini tartışıyor; ancak son araştırma, bu etkileşimin çok daha doğrudan ve “keskin” bir yolu olduğunu ortaya koydu. Current Biology dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, bağırsak bakterilerinin ürettiği kokular, bir farenin sosyal gruptaki statüsünü ve ne kadar saldırganlık göreceğini belirliyor.

“Çürümüş Balık Kokusu” Sosyal Statü Sinyali mi?

Araştırmanın odağında, bağırsaktaki bakterilerin et ve yumurta gibi gıdaları parçalamasıyla oluşan trimetilamin (TMA) adlı molekül yer alıyor. Normal şartlarda karaciğer tarafından nötralize edilen bu molekül, yetişkin erkek farelerde testosteronun etkisiyle idrarda birikerek dışarı atılıyor.

Northwestern Üniversitesi’nden nörobiyolog Thomas Bozza, bu sürecin rastgele olmadığını belirtiyor:

“Farelerin TMA’yı erkeklere özgü bir koku olarak kullandığı biliniyordu ancak bu sinyalin hangi amaca hizmet ettiği bir gizemdi”

Burundaki “Sosyal Radar”: TAAR5 Reseptörü

Araştırmacılar, farelerin bu kokuyu burunlarındaki özel bir reseptör olan TAAR5 aracılığıyla algıladığını keşfetti. Deneyler, bu koku sinyali alındığında sosyal hiyerarşinin anında şekillendiğini gösterdi:

Baskınlık Savaşı: TMA kokusunu alan baskın fareler saldırganlaşıp kavga başlatırken, alt konumdaki fareler savunmaya geçiyor.

Eşitlik Yanılsaması: Farelerde TAAR5 reseptörü devre dışı bırakıldığında, sosyal roller birbirine karışıyor ve hiyerarşi kurmak çok daha zor hale geliyor.

Yapay Saldırganlık: Genç ve normalde saldırgan olmayan farelere dışarıdan TMA uygulandığında, yetişkin fareler onları birer rakip olarak görüp saldırmaya başlıyor.

İnsanlarda Durum Ne?

Çalışma, mikrobiyomun duyusal bir sistem üzerinden sosyal davranışı yönlendirdiğine dair tam mekanizması çözülmüş ilk örnek olma özelliğini taşıyor. Peki, bu durum insanlar için ne anlama geliyor?

İnsanlarda da TAAR5 reseptörünün bulunduğuna dikkat çeken Profesör Bozza, “Muhtemelen TMA’yı bir saldırganlık sinyali olarak kullanmıyoruz ama bu reseptörü korumuş olmamızın bir nedeni olmalı” diyor. Bu bulgular, gelecekte mikrobiyomdan türetilen kokuların insanlar dahil diğer türlerde sosyal algıları nasıl etkilediğine dair yeni kapılar açabilir.

Bağırsaklarımızda yaşayan mikroplar, sadece sindirimimize yardımcı olmakla kalmıyor, aynı zamanda kiminle kavga edeceğimizi veya kime boyun eğeceğimizi belirleyen gizli birer “iletişim uzmanı” gibi çalışıyor.

Haber: Adnan KESİK

Etiketler: Bağırsak bakterileri koku yoluyla sosyal davranışı etkileyebilir. » bağırsak bakterileri ve davranış » bağırsak beyin aksı » bağırsak mikropları ve koku » biyolojik hiyerarşi mekanizması » farelerde saldırganlık deneyi » güncel bilimsel haberler » koku duyusu ve hiyerarşi » mikrobiyom ve koku ilişkisi » mikrobiyomun sosyal etkileri » nörobiyoloji ve sosyal etkileşim » northwestern üniversitesi araştırması » sosyal davranış nörobiyolojisi » taar5 reseptörü nedir » thomas bozza araştırması » trimetilamin tma molekülü