DİL ve MİLLET-1.Bölüm

Necati Yüzüak

necati@hasbahcegazetesi.com

İçinden geçtiğimiz siyasi ve ekonomik kaos ile kirli politikalar ve politikacılar beni çok ama çok üzmüştür. Ülkemde oynanan senaryo ve aktörler, beni son kale olan DİL ve korunması gereken kültür bağları hakkında yazmaya itmiştir.

Son kalemiz TÜRKÇE’dir.

Dil; bir eşyayı adlandırmak, ona hüviyet vermek ve ayırt edici bir hususiyet tanımak için teşkil edilmiş, kurallı kelimelerden oluşmuş, bir sosyal grubun kullandığı işaretler sistemidir.

Başka bir deyişle, insanlar arasındaki anlaşmayı sağlayan doğal bir vasıta, kendi kanunları içinde yaşayan ve gelişen canlı bir varlık, milleti birleştiren, koruyan ve onun ortak malı olan sosyal bir müessese, seslerden örülmüş muazzam bir yapı, bilinmeyen zamanlarda temeli atılmış bir gizli anlaşmalar ve sözleşmeler sistemidir.

(1760 yılında, Vatikan’ın gönderdiği Papaz Mario Garzoni adlı kişi, 18 yıl Diyarbakır’da yaşamış ve Kürtçe öğrenmiştir. Geri dönüşünde, Vatikan’a Kürtçe sözlük yazmıştır. Bu papaza Kürtçenin babası denir. Bugün ülkemizdeki kaosun ilk ve en önemli kilometre taşını bu kişi koymuştur. Sonrası malum… Beni şaşırtan ise bir partinin genel başkanının davranış ve tutumlarıdır.)

Dilin Doğuşu

İlk insanların bir milyon yıl kadar önce yaşadıkları tahmin edilmektedir. Hâlbuki en eski vesika sayılan Sümerce’nin yazılı metinleri bile ancak 5500 yıl öncesine gidebilmektedir. Keza, Türkçenin en eski belgeleri olan Orhun Yazıtları, birçok dilden daha eski olmasına rağmen M.S. 7. ve 8. yüzyıla kadar uzanmaktadır.

Dil ile uğraşanlar şu üç sorunun cevabını arar:

1. İnsan dilinin tarihi nereye kadar götürülebilir?

2. İlk konuşmalar ne biçimde gerçekleşmiş ve anlaşma nasıl bir dille sağlanmıştır?

3. Diller tek bir kaynaktan mı, yoksa başka kaynaklardan mı doğmuştur?

Bu sorulara birçok tezle cevap verilmiştir:

A. Tabiattaki Seslerin Taklit Edilmesi Teorisi
B. Ünlemleri (Nidaları) Temel Alan Görüş
C. İnsanların Yaptıkları İşlere Uygun Kelimeler Teorisi
D. Alman bilgini Wilhelm Wundt’un İddiası (Bugün en revaçta olan teoridir) Dilin, ağız içindeki mimik hareketleriyle meydana gelen seslerin, birçok çevre amiliyle, önce içgüdüyle sonra da şuurlu olarak konuşma vasıtası olmasıdır.
E. Diğer Teorileri de Toparlayacak Olursak: Dil, insanlara Allah’ın bir armağanı olarak ilahi bir tezahürdür. Beyin ile dil organının birlikte tekâmül edip gelişmesinin bir neticesidir.
F. İslamiyet’in Görüşü: Cenab-ı Hakk’ın insanı ve kâinatı yaratması bir tesadüf eseri değilse, bir hikmet üzere kurulan sistem Allah (c.c.)’ın Sünnetullah adlı yasalarıyla kaim olmuştur.

“O, gökleri ve yeri yaratması ve dillerinizin çeşit çeşit, renginizin türlü türlü oluşu da yine O’nun delillerindendir. Şüphesiz bunda, bilgisi olanlar için ibretler vardır.” (Rum Suresi, Ayet: 22) Bu ayeti kerime, dillerin nasıl meydana geldiğini apaçık anlatmaktadır.

İlk gramerin Hintlilerde, Yunanlılarda ve Romalılarda yazıldığı görülür.

M.Ö. 4. yüzyılda Panini, Sanskrit dilinin bir şaheseri olan manzum gramerini yazmış; aynı yüzyılda Aristo, “Anlatım Hakkında” isimli eserinde cümleyi isim, fiil ve edat olmak üzere üçlü esasa bağlamıştır. Bu esas, Araplara geçerek oradan da Osmanlı grameri yoluyla bize kadar gelmiştir.

M.S. 4. yüzyılda Aelius Donatus’un yazdığı gramer, Latincenin en olgun grameri sayılmıştır. 8. yüzyılda Basralı Sibeveyh, El Kitab ismiyle anılan şaheser gramerini yazmıştır.

Yine Türkistan’da Kaşgarlı Mahmut’un 1074 yılında kaleme aldığı Divanü Lügati’t-Türk adlı eseri, Araplara Türkçeyi öğretmeyi gaye edinmiş önemli bir gramer çalışmasıdır.

Necati YÜZÜAK