Dua, Çaba ve Kaderin Kesiştiği Nokta

Ayetullah Coşkun

ayetullahcoskun@hasbahcegazetesi.com

İnsanoğlunun tarihsel serüveni, bilinmezliğin yarattığı kaygı ile ilahi takdire duyulan teslimiyet arasındaki o ince çizgide şekillenir. Geleceğin ne getireceği ve çabaların sonucunun ne olacağı, insanın iç dünyasını daima meşgul eden kadim sorulardır. İslam düşüncesi, bu sorulara “tevekkül” kavramı ile yanıt verir; bu kavram, sıradan bir kabulleniş değil, aksine aktif bir çaba ile ilahi iradeye güvenmenin sentezidir.

Kur’an-ı Kerim’de yer alan peygamber kıssaları, insanın kendi yaşam mücadelesini nasıl kurgulaması gerektiğine dair birer haritadır. Bu kıssalar, hiçbir sonucun sadece insan iradesine bağlı olmadığını, görünürdeki imkansızlıkların ardında ilahi bir hikmetin saklı olduğunu gösterir:

Hz. Musa (a.s.), Firavun’un askerleri ile Kızıldeniz arasında sıkışıp kaldığında, denizin yarılacağını önceden bilmiyordu. Ancak o, Allah’ın emri ile elindeki asayı kullanarak üzerine düşeni yaptı ve Rabbine tam bir tevekkülle sığındı. Onun bu teslimiyeti, tarihe geçecek bir mucizenin kapısını araladı.

Hz. Yusuf (a.s.), kardeşleri tarafından kuyuya atıldığında ya da sonrasında zindana düştüğünde, hikayesinin Mısır’a sultanlıkla neticeleneceğinden habersizdi. O, karanlık kuyunun dibinde de, zindanın hücresinde de umudunu kaybetmedi; sadece ilahi adaletin tecelli edeceği zamana kadar sabırla bekledi.

Hz. İbrahim (a.s.) ateşe atıldığında, ateşin onu yakmayacağını bildiren bir garantiye sahip değildi. Onun sahip olduğu tek şey, Allah’a (c.c.) olan sarsılmaz güveniydi. Ateşin serinliğe dönüşmesi, onun “Hasbunallah ve ni’me’l-vekil” (Allah bize yeter, O ne güzel vekildir) diyerek teslim olduğu noktada gerçekleşti.

Nasip, İslam düşüncesinde durağan bir kadercilikten ziyade, “doğru yolda olmanın” meyvesidir. İnsanın üzerine düşen, atılması gereken adımı atmak, elinden gelen gayreti göstermek ve ardından sonucun hayırlısını dilemektir. Asasını vuranın Musa (a.s.), kuyudan çıkanın Yusuf (a.s.) olduğu; ancak denizi ayıranın ve Yusuf’u (a.s.) sultan kılanın, insanın kendi kapasitesinin ötesinde bir kudret olduğu gerçeği esastır.

Nasibin “şaşmaması” veya “başkasına gitmemesi” hakikati, bireyi modern yaşamın en büyük hastalıklarından biri olan “fırsatı kaçırma korkusu” ve “gelecek kaygısı”ndan özgürleştirir. Kişi, kendi nasibinin zaten kendine ayrılmış olduğunu bildiğinde, hırslarından arınır; rekabetin yıkıcı etkisinden uzaklaşarak daha dingin bir yaşam sürer.

Modern çağın insanı, hayatının her aşamasını kontrol etme yanılsamasıyla yaşamaktadır. Oysa yaşamın akışı, kontrol edilemeyen binlerce değişkenle doludur. “O’na güven, O’na inan, O’na sığın” düsturu, insanın acizliğini bir zafiyet olarak değil, aksine sonsuz bir güce yaslanmanın başlangıcı olarak görmesini sağlar.

Bu felsefe, insanın zihnindeki “Niçin kafana takıyorsun?” sorusuna bir sükunet cevabı verir. Eğer bir şey nasip ise, o zaten kişi için yazılmıştır; vakti geldiğinde, tüm engelleri aşarak onu bulacaktır. Bu inanç, tevekkülün insana kazandırdığı en büyük armağan olan iç huzuru beraberinde getirir.

Sonuç olarak; tarih boyunca insan, çabası ile nasibi arasındaki dengede yürümüştür. Peygamberler, bu dengenin zirvesini temsil ederler. Onlar, ne çabayı terk etmiş ne de nasibi zorlamışlardır. Hayat, üzerimize düşeni hakkıyla yapmak, ancak sonucun nihai sahibine olan güveni asla yitirmemek üzerine inşa edilmiş bir yolculuktur. Bu yolculukta sığınak belli olduğu sürece, hiçbir mümin yarı yolda kalmayacaktır.

Ayetullah COŞKUN