Düşmanının Bile Kılıcını İade Ettiği Komutan: Erzurumlu Mehmed Şükrü Paşa Kimdir?

Tarih sayfalarına adını altın harflerle yazdıran, açlığa ve imkansızlıklara karşı Edirne’yi 155 gün boyunca kahramanca savunan “Edirne Müdafii” Erzurumlu Mehmed Şükrü Paşa, bugün sadece tarih kitaplarında değil, Türkiye’nin dört bir yanında yaşayan hatırasıyla anılıyor.

Balkan Savaşları’nın en çetin döneminde gösterdiği direnişle düşmanlarının bile hayranlığını kazanan büyük komutanın ismi, İstanbul’un köklü semtlerinden Beşiktaş’ın Arnavutköy Mahallesi’ndeki sokakta yankılanıyor. Peki, kahraman paşanın adı başka nerelerde yaşatılıyor ve onu tarihte bu kadar özel kılan detaylar neler?

Beşiktaş’tan Edirne’ye Vefa Zinciri

Beşiktaş’ın tarihi dokusunu koruyan Arnavutköy’deki Erzurumlu Şükrü Paşa Sokağı, semtten geçenlere o büyük direnişi hatırlatan sessiz bir anıt niteliği taşıyor. Vefa ve isimlendirme kararlarıyla millî kahramanların hatıralarını yaşatmak amacıyla İstanbul’un bu köklü semtine verilen isim, İstanbullulara tarihin köşe taşlarını her gün yeniden hatırlatıyor.

Ancak Erzurumlu Şükrü Paşa’nın adını taşıyan yerler sadece Beşiktaş ile sınırlı değil; adıyla özdeşleştiği iki büyük şehirde onun adını taşıyan devasa mahalleler ve anıtlar bulunuyor:

Edirne (Şükrüpaşa Mahallesi ve Anıt Mezarı): Kentin en büyük ve bilinen yerleşim yerlerinden biri Şükrüpaşa Mahallesi adını taşıyor. Ayrıca kahramanca savunmayı gerçekleştirdiği Kıyık Tabya sınırları içerisinde Şükrü Paşa Anıtı ve Balkan Savaşı Müzesi ile anıt-mezarı yer alıyor. Paşa’nın vefatından sonra Sultan Beşinci Mehmet Reşat tarafından yaptırılan İstanbul Fatih, Mevlâna Kapı, Merkez Efendi Mezarlığındaki mütevazi kabrine defnedilen naaşı, yıllar sonra 1998 yılında Edirne’ye, kahramanlık gösterdiği Kıyık Tabya’daki anıt-mezarına devlet töreniyle nakledilmiştir.

Erzurum (Yakutiye – Şükrüpaşa Mahallesi): Büyük komutanın doğduğu topraklar olan Erzurum’un merkez Yakutiye ilçesinde de yine kendi adını taşıyan büyük bir mahalle bulunuyor.

Sadece Bir Asker Değil, Efsanevi Bir Bilim İnsanı ve Eğitimci

1857 yılında Erzurum’da doğan Mehmed Şükrü Paşa, yalnızca bir cephe komutanı değil, döneminin en iyi eğitim almış kurmay subaylarından ve matematik dâhilerinden biriydi. Almanya’da Potsdam Garnizonu’nda uzun yıllar askeri eğitim alan Şükrü Paşa; Harbiye’de ve mühendishanelerde geleceğin subaylarına matematik ve topçuluk dersleri vermiştir. Yetiştirdiği öğrenciler arasında ünlü matematikçi Salih Zeki de yer almaktadır.

Düşmanlarının Bile Saygı Duyduğu Direniş ve Açlık Sınavı

Hükümetin harbin başında kendisinden yalnızca 40 günlük bir mukavemet istemesine rağmen, o açlığın, salgın hastalıkların (kolera ve tifo) ve cephanesizliğin ortasında Edirne’yi 155 gün boyunca savundu. Kuşatmanın son günlerinde yaşanan insan üstü dramda askerler ve halk, açlıkla baş etmek adına at etini, hatta süpürge tohumundan ekmek yapmayı denemek zorunda kalmış; bu eşsiz direnç dünya harp tarihi derslerine girmiştir.

Şehrin düşmesinin ardından dahi asil duruşundan ödün vermeyen Paşa, Edirne’nin tescilli tarihi mekanlarının zarar görmemesi için teslim olmak zorunda kaldığında, düşman komutanlar bile ona büyük bir saygı duymuştur. Hatta Bulgar Çarı Ferdinand, gösterdiği inanılmaz kahramanlığa hayran kalarak kılıcını kendisine törenle iade etmiş ve onu bir esir değil, onurlu bir misafir olarak ağırlamıştır.

Bugün Edirne’den Erzurum’a ve İstanbul Beşiktaş’ın sokaklarına uzanan bu isimler, vatan savunmasında gösterilen eşsiz fedakarlığın asırlar sonra bile unutulmadığının en somut göstergesi olmaya devam ediyor.

Hasbahçe Gazetesi / Haber Merkezi

Tweetle

Paylaş

0 Paylaşımlar