İnsanlık Tarihinin Kanayan Yarası: Büyük Çerkes Sürgünü ve Soykırımı

İnsanlık tarihinin en büyük trajedilerinden biri olarak kabul edilen ve 1864 yılında zirveye ulaşan “Büyük Çerkes Sürgünü”, üzerinden 162 yıl geçmesine rağmen hafızalarda tazeliğini koruyan bir acı olmaya devam ediyor. 21 Mayıs 1864, bir halkın anavatanından koparılışının, sistematik bir yok oluşun ve dünya tarihine düşen kara bir lekenin simgesi olarak her yıl hüzünle anılıyor.

Bir Halkın Yok Ediliş Süreci

Çarlık Rusyası’nın Kafkasya’yı tamamen kontrol altına alma ve bölgeyi stratejik olarak Türksüzleştirme/Müslümansızlaştırma hedefi, 18. yüzyılın sonlarından itibaren şiddetini artırdı. Onlarca yıl süren kanlı Kafkas-Rus Savaşları sonunda, Çerkes halkı “ya itaat ya ölüm” ikilemiyle karşı karşıya bırakıldı.

Tarihsel belgeler ve araştırmalar, sürecin sadece bir göç değil, sistematik bir etnik temizlik ve soykırım olduğunu ortaya koyuyor:

Planlı İmha: Rus komutanların “Kafkasya’yı dağlı sakinlerinden temizleme” politikası, köylerin yakılması ve sivil halkın hedef alınmasıyla sistematik bir hale getirildi.

Deniz Yolu Felaketi: Vatanlarını terk etmeye zorlanan yüz binlerce insan, Karadeniz limanlarında günlerce gemi bekledi. İnsanlık dışı koşullarda, kapasitesinin çok üzerinde doldurulan teknelerle yola çıkanların büyük bir kısmı, açlık, hastalık ve fırtınalı Karadeniz’in azgın sularında hayatını kaybetti.

Büyük Kayıp: Tarihçilerin verilerine göre, sürgün edilen yaklaşık 1,5 ila 2 milyon civarındaki Çerkesin en az 500 bini, yolculuk esnasında ve ulaştıkları topraklara uyum sağlama sürecinde yaşamını yitirdi.

Diaspora ve Kültürel Direniş

Osmanlı topraklarına ulaşan Çerkesler, imparatorluğun dört bir yanına (bugünkü Türkiye, Balkanlar, Suriye ve Ürdün gibi bölgelere) yerleştirildi. Ancak bu yerleşim, halkın geleneksel yapısını bozmak amacıyla parçalı bir şekilde gerçekleştirildi.

Bugün, dünyanın dört bir yanına dağılmış olan Çerkes diasporası, kendi dillerini, kültürlerini ve kimliklerini korumak için büyük bir çaba sarf ediyor. 21 Mayıs tarihi, sadece kaybedilenlerin anıldığı bir gün değil, aynı zamanda Çerkes halkının var olma ve kimliğine sahip çıkma kararlılığının bir göstergesi haline geldi.

“Unutmadık, Unutturmayacağız”

Her yıl 21 Mayıs’ta, İstanbul, Kayseri, Ankara ve dünya genelindeki birçok merkezde düzenlenen anma törenlerinde, Rusya’nın uyguladığı politikalar lanetleniyor ve uluslararası kamuoyunun bu büyük trajediyle yüzleşmesi çağrısı yapılıyor.

Tarihçiler, Çerkes Sürgünü’nün modern dönemin en büyük demografik felaketlerinden biri olduğunu vurgularken, bu olayın “tarihi bir vakadan öte, bugün dahi etkileri süren büyük bir toplumsal travma” olduğunu belirtiyorlar.

Hasbahçe Gazetesi / Haber Merkezi

Tweetle

Paylaş

0 Paylaşımlar