İstanbul’da Selin Açtığı Yaralar, Dere Yatakları ve Yatay Yapılaşma Gerçeği

Ayetullah Coşkun

ayetullahcoskun@hasbahcegazetesi.com

İstanbul, ne zaman gürleyen bir gökyüzü ve aniden bastıran şiddetli bir sağanakla sarsılsa, aynı acı ve çaresiz manzara yeniden sahneye çıkıyor. Su basan caddeler, sel sularına kapılan araçlar, evlerini ve ekmek teknelerini su basan insanların gözlerindeki o çaresiz bakış…

Her felaketin ardından zihinlerimizi aynı yakıcı soru kurcalıyor: Acaba gerçekten ders aldık mı, yoksa yarın yine her şeyi unutacak mıyız? Ne yazık ki acılar yaşandığı anla sınırlı kalıyor; birkaç sosyal medya paylaşımının, geçici gündem maddelerinin ve boş vaatlerin ardından yaşananları günlük telaşın içinde unutmaya mahkûm oluyoruz.

Dere Yataklarına İmar Yasağı Getirilmeli!

Bu tekrarlanan felaketlerin arkasındaki en temel etken, yıllardır süre gelen plansız kentleşme ve suyun doğal yolunun tıkanmasıdır. Suyun yüzyıllardır aktığı dere yataklarını imara açmak, beton duvarlarla sıkıştırmak doğanın değişmez kurallarına meydan okumaktır. Unutulmamalıdır ki su hafızasını asla kaybetmez; önüne çekilen her türlü engeli er ya da geç aşar ve hakkı olan yatağı geri alır. Şehrin kronikleşen altyapı yetersizlikleri ve geçirimsiz beton yüzeyler, yağmuru bir berekete değil, felakete dönüştürmektedir. Yetkililere ve karar vericilere açık bir çağrıda bulunuyoruz: Dere yataklarına imar verilmesi uygulamasına derhal son verilmeli, riskli alanlar acilen koruma ve ıslah koridorlarına dönüştürülmelidir.

Dikey Değil Yatay Yapılaşma Olmalı

İstanbul’u gökdelenlerle, beton kütleleriyle donatmak şehrin yalnızca mimari estetiğini bozmakla kalmadı; toprağın su emme kapasitesini tamamen yok etti. Yüksek katlı dikey yapılaşma projeleri kentin doğal rüzgâr ve su akış hatlarını keserken, yağmur sularını süzebilecek tek bir metrekare toprak dahi bırakmıyor. Bu kısır döngüden çıkışın yolu, dikey yapılaşma sevdasına son vererek yatay ve doğayla barışık yapılaşma modellerine geçmektir. Az katlı, yeşil alan oranı yüksek, toprağın suyla buluşabildiği ve geçirgen zeminlerin ön plana çıkarıldığı bir şehircilik anlayışı, kentin afetlere karşı en güçlü kalkanı olacaktır.

Tedbir Olmadan Takdir Beklenmez

Akla, bilime, mühendislik ilkelerine ve samimiyete dayanmayan adımlarla geleceği inşa etmek imkânsızdır. Dere yataklarını doldurup altyapı yatırımlarını erteledikten sonra ortaya çıkan yıkımı yalnızca “kader” diyerek geçiştirmek, sorumluluktan kaçmaktır. İslam inancının ve aklıselimin gereği; önce insani ve bilimsel tüm tedbirleri almak, ardından takdiri Yüce Allah’a bırakmaktır. Mesele, felaket anında kameralar karşısına geçip konuşmak değil; felaket kapıyı çalmadan önce can ve mal güvenliğini sağlayacak cesur adımları atmaktır. Gerçek samimiyet, acıya ortak olmak kadar o acının bir daha tekrarlanmaması için kararlılıkla mücadele etmektir.

İstanbul’un daha fazla kaybetmeye vakti yoktur. Şehri yönetenlerin ve bu kentte yaşayan her bir bireyin, doğanın dengesine saygı duyan, bilimi rehber edinen köklü bir zihniyet değişimini başlatması artık bir tercih değil, tarihî bir zorunluluktur.

Ayetullah COŞKUN