NEFSİMİN “SEKÜLER” ARZULARI MI, KALBİMİN “MÜMİN” HAKİKATİ Mİ?

Mustafa K. Topaloğlu

topaloglumustafa@hotmail.com

İnsan ruhunu ve genetik yapısını etkileyen en önemli davranışlardan biri “nefistir” Nefsin istekleri, çoğu zaman “aklın önüne geçebiliyor” Nefsin istekleri o kadar çok ki saymakla bitmez. İnsanın en aciz kaldığı durum, nefsine karşıdır. Nefis devamlı ister… Akla gelebilecek ne varsa her şeyi ister. Bu isteklere sınır koymak öyle sanıldığı gibi kolay değildir; “sağlam bir irade, kararlı bir duruş ve kuvvetli bir iman gerekir.”

NEFİS

* “Ben nefsimi temize çıkarmam; çünkü nefs, Rabbimin merhameti olmadıkça, kötülüğü emreder. Doğrusu Rabbim bağışlayandır, merhamet edendir.” (Yusuf Suresi/53)

* “Mücahit, Allah’a itaat yolunda nefsinin isteklerine karşı mücadele eden kimsedir.” (İbn Hanbel, VI, 22; Tirmizî)

* Bir insan, nefs kılıcını ve hırsını çekip hareket edecek olursa, akıbet o kılıçla kendi maktul düşer. (Hz. Ali r.a)

* Nefis, üç köşeli bir dikendir; ne türlü koysan batar. (Hz. Mevlâna)

* Nefis hep karşı gelir, kavgacının tekidir. Onu düzeltmek isteyen şerrinden emin oluncaya dek onunla savaşmalıdır. (Abdülkadir Geylani)

* Sen nefsini iyi bir şeyle meşgul etmezsen, nefsin seni kötü bir şeyle meşgul eder. Bundan dolayı, boş insan kötü şey düşünür, nefsine ve şeytana uyar. (İmam Şafii)

* Benlik ve nefis üstünlüğü olan kişilere nasihat acı gelir, yasaklanan işler ise onların kalplerine güzel ve cazip görünür. (İmam-ı Gazali)

* Marifet nefsi silmek değil, bilmektir. (Hacı Bektaş-ı Veli)

* Nefistir seni yolda koyan, yolda kalır nefse uyan. (Yunus Emre)

* Başkalarına karşı zafer kazanan kuvvetlidir, kendi nefsine karşı zafer kazanan ise kudretlidir. (Lao Tzu)

KALP

* Allah, onların kalplerinde ne var ne yok çok iyi biliyor. Bu sebeple sen onlara aldırma, onlara öğüt ver ve ruhlarına işleyecek tesirli sözler söyle. (Nisâ Suresi/63)

* İşte biz, o inkâr ve alay etme hastalığını günahkâr kâfirlerin kalplerine böyle yerleştiririz. (Hicr Suresi/12. Ayet)

* “…Bilin ki! Vücutta öyle bir et parçası vardır ki o, iyi (doğru ve düzgün) olursa bütün vücut iyi (doğru ve düzgün) olur; o bozulursa bütün vücut bozulur. Bilin ki! O, kalptir.” (Buhârî, Îmân, 39)

* Ne kadar zorlarsan zorla, yanlış anahtar doğru kalbi açamaz. (Mevlâna)

* Kalpten kalbe bir yol vardır, görünmez. (Neşet Ertaş)

* Kalbinizde yeşil bir ağaç bulundurun, belki şarkı söyleyen bir kuş gelip konar. (Çin Atasözü)

* İnsanın kalbi altına benzer. Ne kadar saf ise o kadar yumuşaktır. (E. Sabine)

* Bir insanı avucunuza almanın en güzel yolu, kalbini kazanmaktır. (Cordair)

Nefsim her alanda “özgür ve serbest olmak” istiyor, kalbim “kurallara uymak gerektiğini” söyleyerek beni sınırlıyor. Nefsim “gönlümce eğlenmek” ve sadece “anı yaşamak” isterken, kalbim hayata “ölçü ve sınırlar” koyuyor, başkalarına karşı sorumluluklarımın da olduğunu hatırlatıyor. Nefsim “rahat ve emeksiz bir hayat yaşamamı” arzularken, kalbim ısrarla “alın teriyle çalışmamı” söylüyor.

Nefsim bedensel arzuların peşinden giderek “içki içmek” ve “kadın erkek dilediğince birlikte” olmak istiyor; kalbim ise “sağlığa zararlı olduğu için yasaklar” getiriyor, “helal-haram kavramına” uymamı istiyor. Nefsim kolaycılığa kaçıp “kalbim temiz olsun yeter” diyerek kendini avuturken, kalbim “temiz kalple birlikte davranışların da birbirine uyumlu olmasını” şart koşuyor.

Nefsim “yalnız bilime ve maddeye önem vermemi”, “hep ben merkezli olmamı” ve “her şeyin sadece benim olmasını” istiyor. Kalbim ise “hem bilime hem de maneviyata önem vermemi” öğütlüyor; “biz olmayı, paylaşmayı” ve “bendeki fazlalıkları başkalarıyla paylaşmamı” söylüyor. Nefsim “herkesin eşit olmasını” isterken, kalbim adaleti gözeterek “herkesin emeğinin karşılığını adaletli bir şekilde almasını” istiyor.

Nefsim sınır tanımadan “helal-haram her şeyi” arzuluyor, “şaşalı bir hayat yaşamamı” istiyor ve “mal-mülk para hırsımın tatmin edilmesini” bekliyor. Kalbim ise “yalnız helal olanı” kabul ediyor, “tevazu sahibi olmamı” ve hırslara kapılıp “aşırıya gitmememi” söylüyor. Nefsim “laik” olmamı isterken, kalbim “İslam’ın hayatın tümünü kapsadığını” fısıldıyor.

Nefsim, “İslam’ı kendi amaçları için kullananlar yüzünden dinden uzak durmamı” söyleyerek bahaneler üretirken, kalbim “dini bizzat Kur’an ve sünnetten öğrenmemi” söylüyor. Nefsim “hep kazanmak ve önde gitmek”, “elime geçen her fırsatı fütursuzca yaşamak” istiyor; kalbim ise her daim “adaletli olmamı” ve “öteki âlemin de var olduğunu” hatırlatıyor.

Nefsim dünyalık çıkarları için “yalan, iftira ve gıybet yapmamı”, “karşı tarafı etkilemek ve kandırmak için aklıma geleni söylememi”, hatta “çıkarlarıma karşı çıkanı yok etmemi” söyleyecek kadar vahşileşebiliyor. Kalbim ise beni durdurarak “dürüst olmamı, kul hakkına uymamı”, “yalanın haram olduğunu” ve “bir kişiyi öldürenin bütün insanları öldürmüş gibi olduğunu” söylüyor.

Nefsim bencilce “bütün isteklerimin yerine getirilmesini” istiyor, “sabah erkenden kalkmak” istemiyor, “hep kazanmamı ve güçlü olmamı” arzuluyor; hatta “ölüm yok olmaktır” diyerek gerçeklerden kaçıyor. Kalbim ise isteklerime “ihtiyacım kadar olanlara müsaade” ederek sınır çiziyor, beni “sabah namazına” kaldırıyor, “malın mülkün geçici servetler olduğunu, başkalarını da düşünmem gerektiğini” söylüyor ve “öldükten sonra başka bir hayatın olduğunu” fısıldıyor.

Nefsim ısrarla “seküler olmamı” ve bu dünyada “sonsuz yaşamak” istiyor; kalbim ise ebedi kurtuluşu göstererek “mümin olmamı” istiyor ve son noktayı koyuyor: “Her nefis ölümü tadacaktır”

Mustafa K. TOPALOĞLU
Araştırmacı-Eğitimci