Soğuk Savaş’ın Kanlı Gölgesi: Condor Operasyonu

1970’li yıllar… Güney Amerika’da demokrasi rafa kalkmış, askeri postallar sokakları esir almıştı. Arjantin, Şili, Uruguay, Paraguay, Bolivya ve Brezilya’daki sağcı askeri diktatörlükler, “komünizm tehdidi” bahanesiyle tarihin en koordineli devlet terörü mekanizmalarından birini kurdular.

Bir İttifakın Doğuşu

1975 yılında Şili’nin başkenti Santiago’da temelleri atılan Condor Operasyonu, diktatörlüklerin birbirlerinin muhaliflerini takip etmesi, kaçırması ve infaz etmesi üzerine kurulu gizli bir protokoldü. Bir ülkeden kaçan bir siyasi aktivist, sığındığı komşu ülkede o ülkenin gizli servisi tarafından yakalanıp kendi ülkesinin işkence merkezlerine teslim ediliyordu.

CIA’in Rolü ve “Yeşil Işık”

ABD’nin bu süreçteki rolü, yıllar sonra gizliliği kaldırılan belgelerle gün yüzüne çıktı. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger‘ın, diktatörlere muhalefeti ezmeleri için “sessiz destek” verdiği ve CIA aracılığıyla teknik destek, iletişim altyapısı ve eğitim sağlandığı belgelendi. Panama Kanal Bölgesi’ndeki “Amerikalar Okulu” (School of the Americas), bu operasyonlarda görev alacak subayların eğitildiği bir merkez haline gelmişti.

Bilançosu: Kayıplar ve Arşivler

Operasyonun yarattığı tahribat korkunç boyutlardaydı:

* 60.000’den fazla ölüm: Doğrudan infazlar sonucu hayatını kaybedenler.

* 30.000 “Kayup” (Desaparecidos): Gözaltına alınıp bir daha haber alınamayanlar.

* 400.000 mahkum: Siyasi nedenlerle hapsedilen ve ağır işkencelerden geçenler.

1992 yılında Paraguay’da tesadüfen bulunan “Terör Arşivleri”, bu operasyonun nasıl titizlikle kağıda döküldüğünü ve ülkeler arası iş birliğinin ne kadar sistematik olduğunu kanıtladı.

Adalet Arayışı

Diktatörler yıllarca “dokunulmazlık” yasalarının arkasına sığındılar. Ancak 2000’li yıllarla birlikte süreç tersine döndü. Şili’de Augusto Pinochet, Arjantin’de Jorge Rafael Videla gibi isimler yargı önüne çıkarıldı. 2016 yılında Arjantin’de görülen tarihi davada, Condor Operasyonu resmen bir “suç örgütü” olarak tanımlandı ve hayatta kalan sorumlular ağır hapis cezalarına çarptırıldı.

Bu operasyonun en trajik simgelerinden biri, Arjantin’deki “Mayıs Meydanı Anneleri”dir (Madres de Plaza de Mayo). Onlar, Condor Operasyonu’nun kurbanı olan çocuklarını hala aramaya devam ediyorlar.

Hasbahçe Gazetesi Özel Haber

Tweetle

Paylaş

0 Paylaşımlar