Doğu’dan Yükselen Uygarlık ve İnsanlığın Ortak Hafızası

Necati Yüzüak

necati@hasbahcegazetesi.com

Tarihsel araştırmalar, uygarlıkların gelişiminin tek bir coğrafyaya veya topluluğa ait olmadığını, aksine insanlığın binlerce yıllık ortak etkileşiminin bir sonucu olduğunu göstermektedir. Prof. Dr. Bahaeddin Ögel’in yanı sıra Wolfram Eberhard ve Otto Franke gibi değerli araştırmacıların ortaya koyduğu bilimsel veriler, Asya coğrafyasındaki ilk üretim, teşkilatlanma ve ticaret ağlarının medeniyet tarihindeki derin izlerini net bir şekilde gözler önüne sermektedir.

Bu yazı dizisi tarihi yeniden yazmak değildir; bu iş zaten çok değerli yerli ve yabancı hocaların işidir. Benimkisi bir tespit üzerinden stratejik bir aklın geri gelmesi içindir.

Başlangıcı Asya olan, Türk ve diğer kavimler kökenli insanlık medeniyetinin tekrar Batı’dan Doğu’ya, ilk sahiplerine geri gelmesi içindir. Batı’daki bu emanet maalesef istismara uğramış ve insanlar oldukça zora girmiştir. Batı geçmişte zaten yoktu. Bugün de oldukça kırıcı ve yok edilmesi kolay olan bir medeniyetin temsilcisi görünmektedirler.

Oysa Doğu, daha çok insan ve doğa odaklı medeniyetler kurmuştur. Güneş Doğu’dan doğmaktadır. Bu ise Allah’ın bir mesajıdır. Onun için Asya’daki etkin kültür ve medeniyeti yaşamış kavimler bir araya gelmeli ve insanlığı daha iyi yerlere taşımalıdır. Dünya zaten geçici bir mekân değil mi?

İşte bu hakikat ortaya çıksın diye, Altaylar’dan İtil’e uzanan o kesintisiz zincirin halkalarını tek tek bir araya getiriyoruz.

I. Bronzdan Gümrüğe: Türk Üretim ve Yol Aklı

Tarih kitapları Türk’ü sadece at sırtında göçebe olarak anlatır. Oysa Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, tarafsız araştırmacılara dayanarak ezber bozan bir gerçeği ortaya koyar:

“Türk kavimleri tarafından hazırlanmış olan bronz endüstrisi Kuzey Çin’den Güney ve Doğu Çin’e yayılabilmişti”

Çin’in kuzeyinde bakır ve bronz madeni yoktu. Güneyde maden vardı ama işleme tekniği yoktu. Bu tekniği getiren Altay-Sibirya hattındaki Türkler oldu. Şang Sülalesi’nin (M.Ö. 1450) o meşhur bronz dökümleri, Türk atölyelerinde öğrenilen teknikle yapıldı. Yani Türk, M.Ö. 2000’de madeni eriten, alaşım oranını bilen, kalıp döken bir sanayiciydi.

Ürettiği madenin ticaretini ve yolunu yönetmek de yine aynı aklın eseriydi. Ögel’in belirttiği gibi, Batı’dan gelen bütün ticaret yollarının birleştiği Wei Irmağı ve Kansu Vadisi, M.Ö. 122’ye kadar Hunların elindeydi. Doğu ile Batı arasındaki bu dar geçidi tutan Hunlar, İpek Yolu’nu kapatmamış; yönetmiş, vergilendirmiş ve gümrük aklını inşa etmiştir.

II. Çin’i Kurup Teşkilatlandıran Ruhu Bilmek: Cou Hanedanı

Türk’ün bu teşkilatçı yapısı sadece ticarette değil, devlet kurma yeteneğinde de kendini gösterdi. Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihi’ne Giriş (s. 51) eserinde Cou (Zhou) Devletini anlatırken Alman profesörler Eberhard ve Otto Franke’ye atıf yapar. Franke’nin Cou devletini kuranların başlangıçtaki savaşçı yanlarına dikkat çekmesi üzerine Ögel şu hükmü verir:

“Bizce bu da, Türk kavimlerine ait bir yetenek olmalıydı”

Çünkü Cou ailesinin toprağı küçüktü ancak kültür enerjileri devasaydı. Etraftaki beylikleri kültür ve ordu gücüyle kendine bağladılar. Çince orijinal kayıtları okuyan Eberhard da Cou’ların yerli Çinli olmadığını, Batı’dan -yani Hunların da kontrol ettiği Wei Irmağı kaynaklarından- geldiğini doğrular.

Çin tarihinin en uzun hanedanını kuran, Çin felsefesinin doğduğu döneme damga vuran ve Orta Asya ordu düzenini Çin’e yayan akıl, işte bu teşkilatçı ruhtur.

III. Sonuç: Hakikatin Işığında Yeniden Yükseliş

Tabloyu birleştirdiğimizde 4000 yıllık kesintisiz bir zincir ortaya çıkar:

M.Ö. 2000: Altay’da Türk bronzu döküyor. (Üretim aklı)

M.Ö. 1046: Wei Irmağı’ndan gelen teşkilatçı ruh Cou Hanedanı’nı kuruyor. (Devlet aklı)

M.Ö. 122: Hunlar Kansu Vadisi’nde ticaret yolunu tutuyor. (Gümrük aklı)

M.S. 800: Hazarlar İtil’de ticaretin vergisini kesiyor. (Para aklı)

Hazarların İtil’de kurduğu gümrük ve para yönetimi tesadüf veya dışarıdan ithal bir icat değildir. 4000 yıldır Altay’dan Kansu’ya, oradan İtil’e taşınan “Türk maden, yol ve devlet hâkimiyeti” geleneğinin bir sonucudur. Din değişmiş, coğrafya değişmiş ama teşkilatlandırma kabiliyeti değişmemiştir.

Bugün Batı’nın insandan ve doğadan kopuk medeniyet anlayışı çökerken, Asya’nın bu kadim birikimi yeniden hatırlanmak zorundadır. Bütün bilgilerle, belgelerle ve gerçeklerle hareket etmemizin sebebi budur: Hakikati insanlara öğretmek, tarihi doğru okumak ve Güneş’in yeniden Doğu’dan doğacağı o adil ve insan odaklı medeniyet çağını hep birlikte inşa etmektir.

Madenden Devlete: Asya’nın Birleştirici Akılları

Altay ve Sibirya hattındaki erken dönem madencilik faaliyetlerinden İpek Yolu üzerindeki gümrük ve ticaret kontrol noktalarına kadar pek çok tarihsel aşama, Asya halklarının dünya ticaretine ve teşkilatlanma modellerine katkısını göstermektedir. Cou (Zhou) Hanedanlığı dönemi gibi Çin tarihinin şekillendiği süreçlerde de Orta Asya menşeli teşkilatçı yapıların ve kültür enerjisinin etkileri akademisyenlerce tartışılmış ve belgelenmiştir.

Bu veriler, tarihi yalnızca fetihlerden veya güç mücadelelerinden ibaret görmenin ötesine geçmemizi sağlar. Asya coğrafyası; doğayı, insanı ve sosyal düzeni merkezine alan yapısıyla tarih boyunca büyük medeniyet havzalarının kurulmasına öncülük etmiştir.

Doğu ve Batı Arasındaki Denge ve İnsanlık Odaklı Medeniyet

Günümüzde Doğu ve Batı medeniyetlerinin geçmişten bugüne taşıdığı mirasları doğru okumak büyük bir önem taşımaktadır. Batı’da gelişen sanayi ve teknoloji süreçleri insanlığa önemli kolaylıklar sağlamış olmakla birlikte, zaman zaman insan ve doğa ilişkisinde yıpratıcı sonuçlar da doğurabilmiştir. Buna karşılık Doğu’nun tarihsel hafızasında yer alan dayanışma, adalet, doğayla uyum ve toplumsal düzen anlayışı, günümüz dünyasının ihtiyaç duyduğu dengeyi sunabilecek zenginliktedir.

Güneşin Doğu’dan doğması gibi, medeniyet birikiminin ve evrensel değerlerin daima yeniden doğuşa ve yenilenmeye açık olduğunu unutmamak gerekir. Dünya geçici bir mekân olduğuna göre, asıl amaç güç tahakkümü kurmak değil; farklı kültürlerin ve tarihsel birikimlerin ortak paydada buluşarak insanlığı daha huzurlu ve sürdürülebilir bir geleceğe taşımasıdır.

Hakikatin Işığında Ortak Geleceğe

Tarihsel hakikatleri ortaya çıkarma gayreti, geçmişi yarıştıma veya ayrıştırma amacı taşımaz. Aksine, Asya’dan Avrupa’ya tüm kadim halkların insanlık mirasına yaptığı eşsiz katkıları doğru anlamak, stratejik bir bilincin ve evrensel bir sorumluluğun gereğidir.

Farklı coğrafyaların ve kültürlerin birikimlerini insanlık yararına ortak bir vizyonda buluşturmak, yarının dünyasını daha yaşanabilir kılmanın en temel şartıdır.

Necati YÜZÜAK