Tarihsel araştırmalar, uygarlıkların gelişiminin tek bir coğrafyaya veya topluluğa ait olmadığını, aksine insanlığın binlerce yıllık ortak etkileşiminin bir sonucu olduğunu göstermektedir. Prof. Dr. Bahaeddin Ögel’in yanı sıra Wolfram Eberhard ve Otto Franke gibi değerli araştırmacıların ortaya koyduğu bilimsel veriler, Asya coğrafyasındaki ilk üretim, teşkilatlanma ve ticaret...

İnsan, âlemde gördüğü her nakşi kendi iç dünyasının süzgecinden geçirerek okur. Kimi zaman coğrafi bir harita, kimi zaman okyanusun ortasında süzülen bir görüntü, kadim bir hafızanın kapılarını aralar. Konuşmalarımızda sıkça dile getirdiğimiz, varoluşun derin katmanlarını açıklayan "Çökelti Teorisi" ve Lotus felsefesi, tam da bu okumanın merkezinde yer alır. Derinliklerde çamu...

Dil, bir ulusun yalnızca anlaşma vasıtası değil; onun hafızası, kültürel kökleri ve düşünce dünyasının en hassas sınırlarıdır. Tarih boyunca medeniyetler, kendi öz dillerini koruma ve geliştirme mücadelesini millet olma bilincinin merkezine koymuşlardır. Bu bağlamda, Türk dilinin sadeleşmesi, halkın rahatça anlayabileceği bir yazı diline kavuşması yolunda atılan adımlar, Osman...

Türkçe, yalnızca bir iletişim aracı veya günlük kelimeler bütünü değil; bir milletin hafızası, tarih boyunca taşıdığı değerler silsilesi ve medeniyet inşasının temel taşıdır. 26 Eylül Türk Dil Bayramı vesilesiyle bu kadim dilin köklerine, taşıdığı derin felsefeye ve geleceğe bırakacağı mirasa daha yakından bakmak gerekmektedir. Dil, geçmişin anahtarıdır. Altaylar'dan bugüne...

Yeni arkeolojik ve dilbilimsel bulgular, Sümer uygarlığının kökenini Kuzey Mezopotamya'daki Harran'a işaret ediyor. Harran Üniversitesi Tarih ve Dilbilim Bölümü tarafından yürütülen incelemeler, Sümer medeniyetinin başlangıç merkezinin geleneksel olarak kabul edilen Güney Mezopotamya değil, kuzeyde Harran çevresi olduğunu öne sürüyor. Kil tabletler ve yer adı incelemeleri, "Ha...

Geçen haftaki yazımızda Türk'ün İlk Mushafı TİEM 73'ü anlatmış ve 900 yıl önce Karahanlı aliminin Rahman kelimesini Arapça bırakmayıp "Esirgeyüçi" olarak karşıladığını belirtmiştik. Bu yazı üzerine akademisyen, diplomat ve teolog bir kardeşimden çok çarpıcı bir not geldi: "Seven hatırdan çıkarmayandır. Anladığım kadarıyla Anu kelimesi, Arapçadaki Dehr sözcüğüne karşılık geliyo...

Fatiha suresinin ilk kelimesi bugün hepimiz tarafından "Rahman" olarak okunur ve bilinir. Ancak Türk’ün İslamiyet’le buluştuğu dönemin en kıymetli el yazmalarından biri olan TİEM 73 nüshasında bu kelime çok daha derin, sarsıcı ve köklü bir ifadeyle karşımıza çıkar: Esirgeyüçi. Peki, neden "esirgeyen" değil de "esirgeyüçi"? Çünkü bu kelime Türkçede sonradan üretilmiş yapa...

Türkler 900'lerden sonra İslam'ı kitleler halinde kabul ettiğinde önlerinde iki yol vardı: Ya Arapça öğrenecekler ya da Kur'an'ı kendi dillerine çevireceklerdi. İlk yol imkansızdı, ikincisi için ise bir devlet lazımdı. O devlet, ilk Türk-İslam devleti olan Karahanlılardı. İslam resmi din ilan edilince, yıllardır beklenen ihtiyaç için düğmeye basıldı ve bugün elimizde kalan en ...

600 yıl boyunca Turfan arşivlerinde güçlü bir şekilde var olan kadın profili 1400’lü yıllardan sonra neden silindi? Ekonomik, kültürel ve kurumsal kırılmalar, kadının kamusal alandaki görünürlüğünü nasıl etkiledi? Turfan belgeleri 1400’lü yılların başında aniden seyrekleşir. Kadın adı geçen sözleşmeler, kira kayıtları, vakıf belgeleri azalır. Peki ne oldu da 600 yıl boyunca...

Orta Asya’nın 800-1400 yılları arasındaki ticari ve hukuki hayatını aydınlatan Turfan belgeleri, Uygur kadınının evde pasif bir aile üyesi değil, ticari hayatın tam merkezinde aktif birer özne olduğunu gözler önüne seriyor. 800 ile 1400 yılları arasında bugünkü Sincan Uygur Bölgesi’nin merkezi Turfan’da tutulan belgeler, Orta Asya (Türkistan) tarihi için eşsiz bir arşiv sun...

Türk milletinin devlet geleneği, binlerce yıllık tecrübenin, stratejik aklın ve tavizsiz bir egemenlik anlayışının üzerine kurulmuştur. Tarih boyunca kurulan devletlerde dış politika dinamik bir diplomasi ve ticaret üzerine inşa edilirken, iç politika ve özellikle toprak bütünlüğü söz konusu olduğunda asla taviz verilmemiştir. Anu'dan Kenger'e, Aran'dan Mete Han'a, Fatih Sulta...

Tarih yazımı, ekseriyetle kazançlı çıkanların veya kalemi elinde tutanların perspektifiyle şekillendirilmiştir. Batı merkezli tarih anlayışı (oryantalizm), insanlık medeniyetinin doğuşunu ve göç yollarını dar bir kalıba hapsetmeye çalışırken; coğrafyamızın, dilimizin ve genetiğimizin taşıdığı devasa hafıza bu ezberleri bozacak somut delillerle doludur. Mu kıtasının batışından ...