SEMANTİK – 2. Bölüm

Semantik; anlam ile kelime, kelime ile obje ilişkilerini, anlam değişikliklerini, kavram karmaşasını, eş anlamlı, çok anlamlı kelimeleri ve onların yapısını inceleyen bir bilim dalıdır.

İlim olarak kuruluşu yeni ama varlığı dillerin ortaya çıkışı kadar eskidir.

Bir ilim olarak değil de kısmen de olsa semantikle meşgul olanlar yok değildir. Eflatun, Aristo, İbn Fâris, İbni Sina, İmam Maturidi sayılabilir. Günümüzde ise İZUTSU, zıt kavram semantiği üzerinde durmuş bir Japon araştırıcıdır. Batı’da; Bloomfield, Buyssens, Guirand, Katz, Saussure, Mounin gibi araştırmacıları gösterebiliriz.

Batılılar Grekçe ve Latince’ye dayalı bir semantik yapmaktadır.

Semantik, bir ilim dalı olduğu kadar, kavram kargaşasını önlemede, doğru anlamı bulmada temel bir metottur.

Ülkemiz insanının en büyük zaafı din olduğu ve en kolay buradan kandırıldığı düşünerek, çalışmalarım Kur’an semantiği üzerinde oldu ve olmaya devam ediyor.

“Akıl” kelimesi dilimize Arapçadan girmiş ve UKL kökünden gelen bir kelimedir. Semantik olarak “bağlamak” anlamındadır. Zira etimolojik olarak öz Arapça’da “Deve Kösteği” nin adıdır. Devenin muayyen bir mekandan uzaklaşmaması için ön ve arka ayaklarından birisini çapraz olarak bağlayan kösteğin veya bağın adı iken bilahare bu kelime insanın başına kadar bir evrim geçirmiş ve semantik anlamını orada da korumuştur.

Çünkü duygu ve düşünceleri, kavramları ve olayları birbirine bağlayan ruhi melekeye akıl denmiştir.

İşte semantiği size bir örnekle açıkladım.

“Hikmet” kelimesi de tıpkı akıl kelimesi gibi dilimize Arapça’dan girmiştir. Kök harfleri “H-K-M”dir. Bu kök etimolojik olarak “Devenin dizginlerini tutmak, taşkınlığına mani olmak” demektir. Şimdi “H-K-M” görelim.

Hâkim: Zulme engel olan.

Mahkeme: Zulmün engel olunduğu yer.

Hekim: Hastalığa engel olan.

Hakem: Kuralsızlığa engel olan.

Hikmet: Sapık fikir ve inançlara engel olma, delalete engel olan bilgi.

Dillerin kültürlerle ve coğrafya ile sıkı bir ilişkisi vardır. Zemahşeri Arapça’ya “deve dilidir” demiştir. Eğer bir kelime deveden örnekli değilse o kelime Arapça’ya sonradan girmiştir.

Türkçe “ok, yay ve at” dilidir. (Kelimelerin etimolojileri de bunlardan örnekleri olmalıdır)

Grekçe ise Deniz dilidir. Bu dil denizcilik ve balıkçılıktan örnek kelimelerle mücehhezdir.

Sonuç olarak, semantik bağ kurulurken cisimden isme, isimden mefhuma geçişte bu özelikleri taşır.

Necati YÜZÜAK

Tweetle

Paylaş

0 Paylaşımlar