Bir Milyon Öğretmenle Neler Değişir?

Ayetullah Coşkun

ayetullahcoskun@hasbahcegazetesi.com

Eğitim sistemimiz, yıllardır kendi etrafında dönen ama bir türlü menzile varamayan yorgun bir değirmen gibi. Profesörlerimizin üniversite duvarları ardındaki “mutlak otorite” sığınaklarından tutun da, ilkokul sıralarındaki çocukların “not kaygısı” ile bastırılmış meraklarına kadar her yer bir “statüko” kokuyor. Oysa bugün ihtiyacımız olan şey daha fazla diploma değil; daha fazla tefekkür, daha fazla üretim ve hepsinden önemlisi cesaret.

Eğitimdeki ilk büyük yanlışımız fiziksel mekanla başlıyor. Bugün sınıflarımızdaki o dikdörtgen oturma düzeni, aslında bir öğrenme alanı değil, bir “izleme” alanıdır. Amerikan tarzı bu hiyerarşik düzen; öğretmeni ulaşılmaz bir kürsüye, öğrenciyi ise pasif bir alıcıya dönüştürür. Oysa Kuzey Avrupa ülkelerinde denenen “Hilal” veya “Halka” sistemi, öğretmeni de o halkanın bir parçası yapar. Kimsenin yerinin belli olmadığı bir düzende, hiyerarşi gider, iletişim başlar. Bizim eğitimimizdeki “öğretmen merkezli” haşat olmuş model, ancak bu duvarları yıkarak aşılabilir.

Biz “öğrenci merkezli eğitimi” yeni bir Batı icadı sanıyoruz. Oysa bu toprakların ruhunda Ebu Hanife ekolü vardır. İmam-ı Azam meseleyi ortaya atar, talebeleri tartışır, en son kanaat bildirilirdi. Bugün ise müfredatın kutsallığı altında ezilen öğretmenler “dersi yetiştirme” telaşıyla öğrencinin ruhuna dokunmayı unutuyor.

Üçüncü ve belki de en önemli model olan “kitap merkezli” eğitimde öğretmen sadece bir denetmendir. Bilgiyi hap gibi yutturmak yerine, öğrenciyi kaynağın (Hammer’in, Gazali’nin, Tanpınar’ın) karşısına oturtup “keşfet” demek gerekir. Biz ise uzaydan bakar gibi yüzeysel geçiyoruz edebiyatın, tarihin üstünden. Detay yok, teferruat yok, hakikat yok.

Mevlana’nın o meşhur hikayesinde olduğu gibi; biz çocuklarımıza yıllardır cevizin sadece sert ve acı kabuğunu kemirtiyoruz. Dişleri kırılıyor, dudakları kanıyor ama o kabuğun içindeki lezzetli öze bir türlü ulaşamıyorlar. Çünkü sistem sorgulayan beyin değil, “papağan gibi” tekrarlayan bir hafıza istiyor. 1 milyon öğretmenimiz var ama “düşünemeyen” bir kalabalık inşa ediyoruz. Eğer bir öğretmen, bir öğrencinin kalbine dokunursa, işte o zaman bir nesil kazanılır.

Eğitim, Derso’nun dediği gibi çift kanatlı bir kuş gibidir. Bir kanadında matematik, fizik, fen; diğer kanadında ise ahlak, terbiye ve karakter vardır. Tek kanatla uçmaya çalışıyoruz, kuş sürekli yere kapaklanıyor. Biz ise kuşun düşmesinden korktuğumuz için onu kafese mahkum ediyoruz.

Artık anlamalıyız, bizim çıkış yolumuz; öğretmeni sorgulanamaz bir tabu konumundan çıkarıp bir rehber, öğrenciyi “not mahkumu” olmaktan çıkarıp bir kaşif yapmaktan geçiyor.”

Cevizin kabuğunu kırmanın vakti gelmedi mi?

Ayetullah COŞKUN