Şems-i Tebrizi, "Kendini dostun aynasında yıka" der. Çünkü ruh asla yanılmaz ve ancak kendine benzeyeni sever. Oysa akıl için bunu söyleyemem; akıl hep yanıltır, yanılttı da... Aklın bu dünyadaki maddenin temsili, ruhun ise ahiretin vesikası olduğunu hissediyorum. Hakiki dostluk; çayın şekerle karıştığı, şekerin çayda kaybolduğu o gizemli bağ gibidir. Şeker kimdir, çay kim...

Yalnız kaldığımızda yöneldiğimiz yer, bizim asıl yurdumuzdur. Sahte kalabalıkların bittiği yer; Hira'da olduğu gibi... O tepeden miras kaldı bize kutlu davanın ışıltısı. Yalnızlık, dünyayı yabancı hissetme duygusu değildir; yaratılış gayemizi gözler önüne sermek, o derin okyanuslarda rahatça kulaç atmak, kendimizi tanımak ve bu yolda var olmak adına inziva tenhalarında dök...

Hayatın karmaşası içinde bazen varoluşsal sancılar çeker, nereye ait olduğumuzu ve neden huzursuzluk duyduğumuzu sorgularız. Bu durumu anlamak için doğadan basit ama vurucu bir örnek sunulabilir: Dalındaki armut. Bir meyve, dalına bağlı olduğu sürece fırtınalara, şiddetli yağmurlara ve yakıcı güneş ışığına rağmen direnç gösterir; çünkü özüyle, yani onu besleyen hayat kaynağ...

İnsanın hizmetine âmâde edilen, hâdis cüzlerden müteşekkil yerküreye boyun eğmesi; aldanış çamurları ile kaplı bu eteklere sarılması, ne acıdır ki yaratılış gayemizi kirletmektedir. İnsan; kendisini hakikatten koparan, dışarıdan gerçek gibi gösteren, kalbini efsunla yıkayan o gassala, yani dünyaya aldanmasın. Bu aldanma; yalancı vehimlerle gözleri kör, hakikate karşı kulakları...